Cidde Gezilecek Yerler: Tarihî Beled, Sahil ve Havalimanı

Son güncelleme:

Kısa cevap

Cidde, Kızıldeniz kıyısında, Mekke’ye yaklaşık 70 km uzaklıktaki liman şehridir ve umre yolculuğunun çoğu Cidde’deki Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı’nda başlar. Şehrin en önemli gezi noktası, UNESCO Dünya Mirası listesindeki tarihî Beled bölgesidir; sahil şeridi (Korniş) de sık ziyaret edilir. Hz. Havva’ya nispet edilen kabir rivayeti kesin bir dayanağa sahip değildir. Cidde mikat içinde kaldığı için Türkiye’den gelenler Diyanet’e göre burada ihrama girmez; uçakta ihramlı varır.

Özet bilgiler

Konum
Kızıldeniz kıyısı; Mekke’ye yaklaşık 70 km
Havalimanı
Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı
Liman şehri oluşu
Hz. Osman döneminden beri Mekke’nin limanı
Tarihî bölge
Beled; UNESCO Dünya Mirası (2014)
Hz. Havva kabri
Halk rivayeti; kabir yapısı 1928’de yıkıldı
Mikat durumu
Mikat içinde; âfâkîler Cidde’de ihrama girmez
Ayet-i Kerîme
“İnsanlar arasında haccı ilan et ki, gerek yaya olarak, gerek uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler.”
— Hac suresi, 27. ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı meali)

Asırlar boyunca deniz yoluyla gelen hacı ve umreciler Kâbe’ye Cidde limanından ulaştı. Bugün aynı yolculuk büyük ölçüde Cidde havalimanı üzerinden yapılır.

Ayet-i Kerîme
“Haccı da umreyi de Allah için tamamlayın.”
— Bakara suresi, 196. ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı meali, ayetin bir bölümü)

Cidde, umreye giden yolun kapısıdır; amaç değildir. Şehirde geçen zaman, umrenin özenle tamamlanmasının önüne geçmemelidir.

Cidde nerede, umre yolculuğundaki yeri ne?

Cidde, Suudi Arabistan’ın batısında, Kızıldeniz kıyısında yer alan büyük bir liman ve ticaret şehridir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Mekke’ye yaklaşık 70 km, Medine’ye yaklaşık 420 km uzaklıktadır.

Umre yolculuğunda Cidde’nin rolü çoğunlukla havalimanıdır. Mekke’ye en yakın büyük havalimanı olan Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı, umre uçuşlarının önemli bir bölümünü karşılar. Havalimanı işlemlerinin ardından kafileler genellikle doğrudan Mekke’ye hareket eder.

Programların bir kısmı Cidde’ye inip Mekke’den başlar, bir kısmı Medine’ye inip oradan Mekke’ye geçer. Hangi güzergâhın uygulanacağı tur programında belirtilir. Şehirler arası ulaşım seçenekleri için Mekke–Medine arası ulaşım rehberine bakabilirsiniz.

Cidde’de ihrama girilir mi?

Hayır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Cidde, âlimlerin çoğunluğuna göre mikat sınırının içinde kalır. Bu nedenle Türkiye’den doğrudan Cidde’ye uçan umreciler Cidde’de ihrama girmez; Cuhfe (Rabiğ) hizasını geçmeden, yani uçakta ihrama girer.

Uygulamada ihram örtüsü Türkiye’de, evde veya havalimanında giyilir; niyet ve telbiye uçakta, mikat hizasına yaklaşıldığında yapılır. Ayrıntılar için mikat nedir ve umre niyeti rehberlerine bakın.

Cidde’nin kısa tarihi

Cidde’nin önemi, TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Hz. Osman döneminde güneydeki Şuaybe limanının terk edilip Cidde’nin hacıların deniz yoluyla geldiği liman olarak kullanılmaya başlanmasıyla artmıştır. O tarihten beri şehir "Mekke’nin kapısı" olarak anılır.

Klasik coğrafya kitaplarında şehrin adı "kıyı, sahil" anlamına gelen Cüdde olarak geçer; halk arasında daha çok Cidde denir.

Şehir 1517’de Osmanlı idaresine girdi. 16. yüzyılda Kızıldeniz’deki Portekiz tehdidine karşı önemli bir üs oldu; Portekizlilerin 1541’deki saldırısı püskürtüldü. Cidde, 1927’de imzalanan Cidde Antlaşması’ndan sonra Suudi Arabistan topraklarında kaldı.

Tarihî Beled bölgesi

Cidde’nin eski şehir merkezi Beled (el-Beled) olarak bilinir. "Tarihî Cidde, Mekke’nin Kapısı" adıyla 2014 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine alınmıştır.

Bölgenin en dikkat çekici özelliği, mercan taşından yapılmış çok katlı evler ve bu evlerin cephelerindeki ahşap kafesli cumbalardır (revâşîn). Dar sokaklar, eski çarşılar ve tarihî camiler, şehrin hacı yollarıyla şekillenen geçmişini yansıtır.

Bölgedeki bazı tarihî evler restore edilmiş ve ziyarete açılmıştır. Hangi yapıların açık olduğu ve ziyaret saatleri değişebileceği için gitmeden önce güncel bilgiyi kontrol edin.

Beled’in çarşıları alışveriş için de tercih edilir; ancak hediyelik alışverişinizi planlarken umrede hediyelik ne alınır rehberindeki önerilere göz atmanız işinizi kolaylaştırır.

Hz. Havva’nın kabri Cidde’de mi?

Cidde’de Hz. Havva’ya nispet edilen bir kabir yeri bulunduğu asırlardır anlatılır. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Evliya Çelebi bu kabri ziyaret etmiş ve seyahatnamesinde anlatmıştır; kabir yapısı 1928’de Suudi yönetimince yıktırılmıştır.

Bu rivayetin Kur’an’da veya sahih hadislerde bir dayanağı yoktur. Hz. Âdem ile Hz. Havva’nın nerede yaşadığı ve nereye defnedildiği kesin olarak bilinmemektedir. Bu nedenle bu yer "Hz. Havva’nın kabri" olarak değil, "Hz. Havva’ya nispet edilen kabir" olarak anılmalıdır.

Bugün bu alan bir mezarlıktır ve genel ziyarete açık olup olmadığı değişebilir. Ziyaret edilecekse kabir ziyareti adabına uyulmalı; yerde yatanlara selam ve dua ile yetinilmelidir.

Cidde havalimanında sizi neler bekler?

Kral Abdülaziz Uluslararası Havalimanı, Suudi Arabistan’ın en yoğun havalimanlarından biridir. Hac ve umre yolcuları için ayrılmış Hac Terminali de bu havalimanındadır; uçuşunuzun hangi terminale ineceği havayoluna ve sefere göre değişir.

İnişten sonra pasaport kontrolü, bagaj teslimi ve gümrük işlemleri yapılır. Yoğun dönemlerde bu süreç uzayabilir; ihramlı olarak geldiğiniz için ihram yasaklarına bu bekleme sırasında da dikkat etmeniz gerekir. İhram yasakları için ihram kuralları ve yasakları rehberine bakabilirsiniz.

İşlemlerin ardından kafile görevlileri misafirleri karşılar ve otobüslerle Mekke’ye hareket edilir. Mekke’ye varınca otele yerleşme ve kısa bir dinlenmenin ardından umre menasikine başlanır.

Dönüşte uçuş saatinden önce havalimanına erken gidilir. Cidde gezisi planlıyorsanız bu süreyi mutlaka hesaba katın.

Kızıldeniz sahili ve Korniş

Cidde’nin Kızıldeniz boyunca uzanan sahil şeridi Korniş olarak bilinir. Yürüyüş yolları, parklar ve deniz manzarasıyla şehir halkının ve ziyaretçilerin akşam saatlerinde sıkça uğradığı bir yerdir.

Sahilde, denizin içine doğru inşa edilmiş er-Rahme Camii halk arasında "Yüzen Cami" adıyla bilinir. Kıyıdan görülebilen Kral Fahd Fıskiyesi de şehrin simgelerinden biridir.

Sahilde denize girmek veya uzun süre güneşte kalmak umre programına uygun değildir; Kızıldeniz kıyısı daha çok akşam serinliğinde yürüyüş ve manzara için tercih edilir.

Umre programlarında Cidde’nin yeri

Umre programlarında Cidde çoğunlukla yalnız havalimanı olarak yer alır; kafileler inişten sonra doğrudan Mekke’ye veya Medine’ye geçer. Bazı programlarda dönüş uçuşundan önce kısa bir Cidde gezisi yapılabilir.

Programınızda Cidde gezisi olup olmadığı tur programında belirtilir; rezervasyon öncesi acentenizden teyit edin. Uçuş planı ve havalimanı süreçleri için umre uçuşu ve havalimanları rehberine bakabilirsiniz.

Mekke–Medine hattında çalışan Haremeyn Hızlı Treni Cidde’den de geçer. Mekke–Medine geçişi varsayılan olarak otobüsle yapılır; bazı turlarda hızlı tren kullanılır ve bu, tur sayfasında belirtilir.

Cidde için pratik öneriler

  • Cidde Mekke’den daha nemlidir; yaz aylarında ince ve terletmeyen kıyafetler tercih edin.
  • Dönüş gününde havalimanına erken gidileceğini hesaba katın; Cidde gezisi bu günü sıkıştırmamalıdır.
  • Zemzem ve bagaj kurallarını uçuş öncesi kontrol edin; ayrıntılar için zemzem ve bagaj kuralları rehberine bakın.
  • Pasaportunuzu her zaman yanınızda taşıyın; şehir içinde kimlik kontrolü yapılabilir.
  • Taksi kullanacaksanız ücreti binmeden netleştirin veya güvenilir uygulamaları tercih edin.
  • Cidde’de vakit geçirmeyi planlıyorsanız namaz vakitlerini takip edin; şehirde çok sayıda cami bulunur ve vakitlerde dükkânların bir kısmı kısa süreliğine kapanabilir.
  • Şehirde kaybolmamak için otelinizin veya kafilenizin iletişim bilgilerini yanınızda taşıyın; bu konuda umrede kaybolursam rehberindeki önlemler Cidde için de geçerlidir.

Sıkça sorulan sorular

Cidde Mekke’ye kaç km?

TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre Cidde Mekke’ye yaklaşık 70 km uzaklıktadır. Karayoluyla yolculuk trafiğe göre yaklaşık bir–bir buçuk saat sürer.

Cidde’de ihrama girilir mi?

Hayır. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Cidde mikat içinde kalır; Türkiye’den gelenler Cuhfe (Rabiğ) hizasını geçmeden, uçakta ihrama girmelidir.

Hz. Havva’nın kabri Cidde’de mi?

Cidde’de Hz. Havva’ya nispet edilen bir kabir yeri anlatılır; ancak bu rivayetin Kur’an’da veya sahih hadislerde dayanağı yoktur. Kabir yapısı 1928’de yıktırılmıştır.

Umre turlarında Cidde gezisi var mı?

Cidde çoğu programda yalnız havalimanı olarak yer alır. Cidde gezisinin programa dahil olup olmadığı tur programında belirtilir; acentenizden teyit edin.

Tarihî Cidde (Beled) neden önemli?

Mercan taşından yapılmış evleri ve ahşap cumbalarıyla şehrin eski merkezidir. "Tarihî Cidde, Mekke’nin Kapısı" adıyla 2014’te UNESCO Dünya Mirası listesine alınmıştır.

Cidde neden Mekke’nin kapısı olarak anılır?

Hz. Osman döneminden itibaren deniz yoluyla gelen hacıların indiği liman olmuştur. Bugün de umre uçuşlarının önemli bir bölümü Cidde havalimanına iner.

Cidde’de denize girilebilir mi?

Sahilde belirlenmiş alanlar bulunur; ancak umre programının yoğunluğu ve sıcak düşünüldüğünde Korniş daha çok akşam yürüyüşü ve manzara için tercih edilir.

Umre vizesiyle Cidde gezilebilir mi?

Umre vizesi Suudi Arabistan içinde seyahate izin verir. Kafile programının dışına çıkmadan önce mutlaka kafile görevlinize bilgi verin.

Kaynaklar

İlgili turlar

Programları ve fiyatları inceleyin

Kalkış tarihlerine ve oda tipine göre güncel fiyatlar tur sayfalarında yer alır.

İlgili rehberler

Mikat Nedir? Beş Mikat Yeri ve Uçakta İhrama GirmekMikat, hac veya umre için Mekke’ye gelenlerin ihramsız geçemeyeceği sınır noktalarıdır; beş tanedir: Zülhuleyfe, Cuhfe, Karnülmenâzil, Yelemlem ve Zâtüırk. Türkiye’den uçakla doğrudan Cidde’ye gidenler, Diyanet’e göre Cuhfe (Rabiğ) hizasını geçmeden, yani uçakta ya da daha önce ihrama girmelidir; Cidde mikat içinde kaldığı için orada ihrama girilmez. Önce Medine’ye gidenler, Mekke’ye geçerken Zülhuleyfe’de ihrama girer. Mikatı ihramsız geçen kişi geri dönüp ihrama girmezse Hanefîlere göre ceza olarak bir küçükbaş hayvan (dem) keser.Mekke – Medine Arası Kaç Km, Kaç Saat? Mesafe, Otobüs ve Hızlı TrenMekke ile Medine arası karayolu mesafesi yaklaşık 450 kilometredir. Otobüsle yolculuk molalarla birlikte ortalama 5–7 saat sürer. 2018’de hizmete giren Haramain hızlı treni aynı mesafeyi yaklaşık 2–2,5 saatte kat eder. Altınyol Turizm umre programlarında geçiş varsayılan olarak otobüsle yapılır; bazı turlarda Haramain Hızlı Treni kullanılır ve bu, tur sayfasında belirtilir.Zemzem Taşıma ve Bagaj Kuralları: Umrede Ne Kadar Getirebilirsiniz?Suudi Arabistan çıkışlı uçuşlarda hac veya umre vizesi bulunan yolcular en fazla 5 litre zemzem taşıyabilir. Zemzem, normal bagajın içine konulmaz; standart bagaj hakkının dışında ayrı bir parça olarak ve havayolunun kabul ettiği sızdırmaz ambalajda teslim edilir. Havalimanı güvenlik kurallarındaki sıvı kısıtı nedeniyle zemzem kabin bagajıyla taşınamaz.Umre Vizesi Nasıl Alınır? 2026 Başvuru Şartları ve BelgelerUmre vizesi Suudi Arabistan’ın resmî Nusuk platformu üzerinden veya yetkili bir acente aracılığıyla alınır. Başvuru için en az 6 ay geçerli pasaport, biyometrik fotoğraf, onaylı otel rezervasyonu, dönüş uçak bileti, zorunlu sağlık sigortası ve Suudi Arabistan’a varıştan en az 10 gün önce yapılmış MenACWY (menenjit) aşı belgesi gerekir. Kadınlar için mahrem şartı aranmaz. Altınyol Turizm paketlerinde vize işlemleri acente tarafından yürütülür.