Veda Tavafı: Umrede Hükmü, Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Son güncelleme:
Kısa cevap
Veda (sader) tavafı, Mekke’den ayrılmadan önce yapılan son tavaftır. Hacda mikat dışından gelen hacılar için vaciptir; yalnız umre için Mekke’de bulunanlara ise Hanefî mezhebine göre vacip değil, müstehaptır, bu yüzden yapılamazsa ceza gerekmez. İhramsız, normal kıyafetle yedi şavt olarak yapılır; remel, ıztıbâ ve sa’y yoktur, ardından iki rekât tavaf namazı kılınır. Âdetli kadın veda tavafı yapmaz ve ona bir şey gerekmez.
Özet bilgiler
- Diğer adı
- Sader (ayrılış) tavafı
- Hacda (âfâkî hacılar)
- Vacip — terki dem gerektirir
- Yalnız umre yapanda (Hanefî)
- Vacip değil, müstehap
- Şâfiî ve Hanbelî (umre)
- TDV’ye göre vacip
- Kıyafet
- İhramsız, normal kıyafet
- Remel, ıztıbâ, sa’y
- Yok
- Âdetli kadın
- Yapmaz, bir şey gerekmez
“Sonra kirlerini gidersinler, adaklarını yerine getirsinler ve Beyt-i Atik’i (Kâbe’yi) tavaf etsinler.”
Fakihlerin görüş birliğiyle bu ayette kastedilen haccın rüknü olan ziyaret tavafıdır. Ayet, tavafın Kâbe ile kurulan bağın merkezinde olduğunu hatırlatır.
“Sizden biri son olarak Kâbe’yi ziyaret etmeden ayrılmasın.”
Abdullah b. Abbas’ın aktardığına göre Hz. Peygamber bunu, insanların Mekke’den her yöne dağılmaya başladığı sırada buyurmuştur. Din İşleri Yüksek Kurulu veda tavafının dayanağı olarak bu hadisi gösterir.
“İnsanlara, son işlerinin Beytullah’ı ziyaret olması emredildi; ancak bu, âdetli kadından hafifletildi.”
Abdullah b. Abbas’ın rivayetidir. Âdetli kadının veda tavafı yapmadan ayrılabileceğinin delilidir.
Veda tavafı nedir?
Veda tavafı, Mekke’den ayrılmadan önce Kâbe’ye vedalaşma amacıyla yapılan son tavaftır. "Sader" ayrılmak demektir; bu yüzden sader tavafı da denir.
Din İşleri Yüksek Kurulu veda tavafını, âfâkî yani mikat sınırlarının dışından gelen hacıların Mekke’den ayrılmadan yapmaları gereken son tavaf olarak tanımlar ve haccın aslî vaciplerinden sayar. Tavaf çeşitleri ve genel yapılış için tavaf nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.
Umrede veda tavafı vacip mi?
Hayır, Hanefî mezhebine göre vacip değildir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre veda tavafı haccın menasikinden sayıldığı için, mikat dışından gelmiş olsa bile yalnızca umre için Mekke’de bulunan kişiye vacip değildir. Hanefîlere göre umre yapan için veda tavafı müstehaptır, Mâlikîlere göre sünnettir.
Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre ise umre yapan için de vaciptir; Hanbelîlere göre Mekke ve Harem halkı bundan muaftır. Bu sayfadaki hükümler, Türkiye’de esas alınan Hanefî mezhebine göredir.
Bu yüzden umre programında veda tavafı yapamayan kişiye ceza gerekmez. Bununla birlikte imkân varsa Kâbe’den bir tavafla ayrılmak güzel ve sevaplı bir davranıştır. Umrenin farz ve vaciplerinin tam listesi için umrenin farzları ve vacipleri rehberine bakın.
| Durum | Hanefî | Mâlikî | Şâfiî | Hanbelî |
|---|---|---|---|---|
| Hacda âfâkî hacı | Vacip | Müstehap | Vacip | Vacip |
| Yalnız umre yapan | Müstehap | Sünnet | Vacip | Vacip |
| Âdetli veya lohusa kadın | Gerekmez | Gerekmez | Gerekmez | Gerekmez |
Hacda veda tavafı ile umrede veda tavafı arasındaki fark
Hacda veda tavafı mikat dışından gelen hacılar için vaciptir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre özürsüz terk edilirse dem gerekir; kişi mikat sınırını geçmemişse ihramsız, geçmişse yeniden ihrama girip Mekke’ye dönerek tavafı yaparsa dem düşer. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Hanefî mezhebinde ziyaret tavafından sonra yapılan her nafile tavaf veda tavafının yerine geçer.
Umrede ise veda tavafı Hanefî mezhebine göre müstehaptır. Terk edilmesi ceza gerektirmez, yapılması sevaptır. TDV’ye göre veda tavafı için özel bir niyet kalıbı gerekmez; tavafa mutlak niyetle başlamak yeterlidir.
Tavafın genel kuralları veda tavafında da geçerlidir: Abdestli olmak Hanefîlere göre vaciptir ve gücü yeten kişi yürüyerek tavaf eder. Yaşlı ve hasta misafirler mazeret hâlinde tekerlekli sandalye ile tavaf edebilir.
Veda tavafı ne zaman yapılır?
Veda tavafı Mekke’den ayrılırken, mümkün olduğunca son iş olarak yapılır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Hanefî mezhebinde veda tavafının Mekke’den ayrılma gününde yapılması müstehaptır.
Şâfiî mezhebine göre veda tavafından sonra namaz, dua veya yol hazırlığı dışında bir işle oyalanmadan Mekke’den ayrılmak gerekir; ihtiyaç olmadan bir süre daha kalınırsa tavaf iade edilir. Kurul, ihtiyaç hâlinde Hanefî mezhebinin görüşüyle amel edilmesinin yerinde olacağını belirtir.
Pratikte bu şu anlama gelir: Otelden çıkış ve otobüs saatini öğrenin, tavafı bu saate yetişecek şekilde planlayın. Tavaftan sonra otobüsü beklemek veya bavulları toplamak sorun değildir.
Veda tavafı nasıl yapılır? — adım adım
Abdest alın
Tavafta abdestli olmak Hanefîlere göre vacip, diğer mezheplere göre şarttır.
Normal kıyafetle mescide gidin
Veda tavafı için ihrama girilmez. Kıyafet, tesettüre uygun gündelik kıyafettir.
Hacerü’l-Esved hizasından başlayın
Hacerü’l-Esved’i uzaktan selamlayıp tekbir getirerek tavafa başlayın; Kâbe solunuzda kalacak şekilde yürüyün.
Yedi şavtı tamamlayın
Remel ve ıztıbâ yapılmaz; bunlar yalnız ardından sa’y yapılacak tavaflarda sünnettir. Dua ve zikir serbesttir.
İki rekât tavaf namazı kılın
Tavaf namazı Hanefîlere göre her tavaftan sonra vaciptir. Kerahet vaktindeyseniz vakit çıkınca kılın.
Dua edip ayrılın
Veda tavafından sonra sa’y yapılmaz ve tıraş olunmaz. Dua edip mescitten çıkış duasıyla ayrılın.
Veda tavafında ne okunur?
Veda tavafına özgü belirlenmiş bir dua yoktur. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre hac ve umre görevlerinde Kur’an’da geçen veya Hz. Peygamber’den nakledilen duaları okumak daha uygun olsa da bunları aynen okumak zorunlu değildir; kişi bildiği duaları veya tercümelerini okuyabilir.
Rükn-i Yemânî ile Hacerü’l-Esved arasında "Rabbenâ âtinâ fi’d-dünyâ haseneten ve fi’l-âhirati haseneten ve kınâ azâbe’n-nâr" duasını okumak bu tavafta da sünnettir. Vedalaşırken yeniden gelebilmek için dua etmek, birçok misafirin en çok önem verdiği andır.
Âdetli kadın veda tavafı yapabilir mi?
Hayır, yapmaz ve buna gerek yoktur. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre âdet veya lohusa hâlindeki kadınların veda tavafı yapmaları vacip değildir; veda tavafı yapmadan Mekke’den ayrılabilirler ve kendilerine hiçbir şey gerekmez. Bu hüküm hac için bile böyledir; umrede veda tavafı zaten vacip değildir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre âdetli kadın gerekmedikçe camiye ve mescide girmez; vedalaşmayı dışarıda dua ederek yapabilir. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre âdetli kadın Mekke’den çıkmadan temizlenirse, hacda vacip olan veda tavafını yapar. Âdet hâliyle ilgili diğer konular için kadınlar için umre rehberi sayfasına bakın.
Mekke’den Medine’ye geçerken veya havalimanına giderken
Programınız Mekke’den sonra Medine ile devam ediyorsa veda tavafı Mekke’den ayrılış gününde yapılır. Altınyol Turizm programlarında Mekke–Medine geçişi varsayılan olarak otobüsle yapılır; bazı turlarda Haremeyn Hızlı Treni kullanılır ve bu tur sayfasında belirtilir. Geçiş seçenekleri için Mekke–Medine arası ulaşım rehberine bakın.
Program Mekke’de bitiyor ve dönüş uçuşuna geçiliyorsa, veda tavafı havalimanı transferinden önceki son iş olur. Ayrılış günü ve saati tur programında belirtilir; acentenizden teyit edin. Medine’de geçirilecek süre için Medine’de kaç gün kalınır rehberine bakabilirsiniz.
Veda tavafı öncesi ve sonrası pratik öneriler
- Bavulunuzu tavaftan önce hazırlayın; böylece tavaftan sonra oyalanmadan yola çıkabilirsiniz.
- Zemzem bidonu ve bagaj kurallarını önceden öğrenin; bkz. zemzem ve bagaj kuralları.
- Yoğun saatlerde tavaf uzun sürer; üst katlar daha rahat olabilir.
- Grubunuzla buluşma yerini ve saatini netleştirin.
- Dönüşte yapılacaklar için umre sonrası yapılacaklar rehberine bakın.
Sıkça sorulan sorular
Umrede veda tavafı yapmak zorunlu mu?
Hayır. Hanefî mezhebine göre yalnız umre yapan için veda tavafı vacip değil, müstehaptır. Yapılamazsa ceza gerekmez.
Veda tavafını yapmadan ayrılırsam ceza gerekir mi?
Yalnız umre yaptıysanız Hanefî mezhebine göre ceza gerekmez. Hacda ise âfâkî hacı için veda tavafı vaciptir ve özürsüz terki dem gerektirir.
Veda tavafı ihramla mı yapılır?
Hayır. Veda tavafı için ihrama girilmez; normal kıyafetle yapılır.
Veda tavafından sonra sa’y yapılır mı?
Hayır. Veda tavafından sonra sa’y yapılmaz; remel ve ıztıbâ da yapılmaz. Yalnız iki rekât tavaf namazı kılınır.
Âdetli kadın veda tavafı yapamazsa ne olur?
Hiçbir şey gerekmez. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre âdet veya lohusa hâlindeki kadınların veda tavafı yapması vacip değildir; tavaf yapmadan Mekke’den ayrılabilirler.
Veda tavafından sonra alışveriş yapabilir miyim?
Hanefî mezhebine göre veda tavafının ayrılış gününde yapılması müstehaptır; tavaftan sonra kısa bir süre kalmak tavafı geçersiz kılmaz. Şâfiî mezhebine göre ise yol hazırlığı dışında oyalanılırsa tavaf iade edilir. En iyisi alışverişi tavaftan önce bitirmektir.
Veda tavafından sonra Harem’de namaz kılabilir miyim?
Evet. TDV İslâm Ansiklopedisi’ne göre veda tavafından sonra Mekke’de kalıp ibadet etmekte veya tavaf yapmakta sakınca yoktur. Farz namazı Harem’de kılıp ardından yola çıkabilirsiniz.
Veda tavafını üst katta yapabilir miyim?
Evet. Tavaf Mescid-i Haram sınırları içinde olmak kaydıyla üst katlarda da yapılabilir. Mesafe uzar, ama kalabalık genellikle daha azdır.
Lohusa kadın veda tavafı yapar mı?
Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre âdetli ve lohusa kadınların veda tavafı yapması vacip değildir; yapmadan ayrılabilirler ve kendilerine bir şey gerekmez.
Veda tavafı kaç şavttır?
Diğer tavaflar gibi yedi şavttır ve Hacerü’l-Esved hizasında başlayıp biter.
Umre tavafından hemen sonra Mekke’den ayrılırsam ayrıca veda tavafı gerekir mi?
Hanefî mezhebine göre yalnız umre yapan için veda tavafı vacip olmadığından ayrıca bir tavaf gerekmez. İmkân varsa ayrılmadan önce bir tavaf daha yapmak müstehaptır.
Kaynaklar
İlgili turlar
Programları ve fiyatları inceleyin
Kalkış tarihlerine ve oda tipine göre güncel fiyatlar tur sayfalarında yer alır.