Hacca Gitmeden Umreye Gidilir mi? Hac Borcu ve Umre

Son güncelleme:

Kısa cevap

Evet, hacca gitmeden umreye gidilebilir; umre yapmak için önce hac yapmış olmak gibi bir şart yoktur. Ancak Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre umre ve nafile tavaf ne kadar çok yapılırsa yapılsın haccın yerine geçmez. Şartlarını taşıdığı için kendisine hac farz olan kişi, imkân bulduğu ilk fırsatta gecikmeden haccetmelidir. Umreye gitmek ise tek başına kişiye hac farz kılmaz.

Özet bilgiler

Hacdan önce umre
Yapılabilir; hac yapmış olmak şart değil
Umre hac yerine geçer mi?
Hayır (Din İşleri Yüksek Kurulu)
Haccın hükmü
Şartlarını taşıyana ömürde bir kez farz
Umrenin hükmü (Hanefî)
Sünnet-i müekkede
Hac farz olunca
İlk fırsatta gecikmeden eda edilir
Umre yapmak hac farz kılar mı?
Hayır, tek başına farz kılmaz
Kurada adı çıkmadan vefat
Hac borçlusu sayılmaz (Kurul)
Ayet-i Kerîme
“Yolculuğuna gücü yetenlerin haccetmesi, Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır.”
— Âl-i İmrân suresi, 97. ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı meali, ayetin bir bölümü)

Haccın farz oluşunun Kur’an’daki dayanağıdır. Farziyet yolculuğa gücü yetme şartına bağlanmıştır; umre ise bu farzın yerini tutmaz.

Hadîs-i Şerîf
“Ramazanda yapılan umre, hacca denktir.”
— Buhârî, Umre 4; Müslim, Hac 221-222; Tirmizî, Hac 55; Ebû Dâvûd, Menâsik 89; İbn Mâce, Menâsik 45

Bu hadis zaman zaman umrenin haccın yerine geçtiği şeklinde yanlış anlaşılır. Hadis sevaptan söz eder; farz olan hac yükümlülüğü Ramazan umresiyle de düşmez.

Hac farz olan kişi önce umreye gidebilir mi?

Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre umre için belirlenmiş özel bir zaman yoktur; Arefe ve bayram günleri dışında her zaman yapılabilir. Umre yapabilmek için önce hacca gitmiş olmak gibi bir şart bulunmaz.

Hac ve umre ayrı ibadetlerdir. Hac, şartlarını taşıyan Müslümana ömürde bir kez farzdır; umre ise Hanefî mezhebinde sünnet-i müekkededir. Bu yüzden önce umre yapmak, ardından hacca gitmek mümkündür. İki ibadetin farklarını umre ve hac farkı rehberinde ayrıntılı anlattık.

Burada dikkat edilecek tek nokta şudur: Hac kişiye farz olmuşsa, umre bu farzı ertelemenin gerekçesi olmamalıdır. Umre yapmak hac borcunu ödemez.

Umre hac yerine geçer mi?

Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun açıklamasına göre hac, belirli zaman ve mekânlarda haccetme niyetiyle yapılan farz bir ibadettir ve kendine özgü şart ve rükünleri vardır. Umre ve tavaf bu şart ve rükünleri yerine getirmediği için, sayıları ne kadar çok olursa olsun hac yerine geçmez.

Haccın en önemli rüknü Arafat vakfesidir; umrede vakfe yoktur. Umrenin farz ve vaciplerini umrenin farzları ve vacipleri rehberinde görebilirsiniz.

Ramazan umresinin hacca denk olduğunu bildiren hadis de sevap bakımındandır. Ramazan umresinin faziletini ve sınırını Ramazan’da umre rehberinde ele aldık.

Hac kimlere farz olur?

Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre hac; sağlık ve servet yönünden haccetme imkânına sahip, hür, akıl sağlığı yerinde ve ergenlik çağına girmiş Müslümanlara ömürde bir kez farzdır. Kurul, bedenî güç ve sağlığın da şart olduğu yönündeki İmam Ebû Hanîfe ve İmam Mâlik görüşünü tercih etmiştir (2019/4 sayılı karar).

Mali imkân şöyle tarif edilir: kişinin aslî ihtiyaçları, varsa borcu ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin nafakası dışında, hacca gidip gelinceye kadar kendisine yetecek yol, yeme-içme ve barınma giderlerine sahip olması. Kurul’a göre bunun için nisap miktarı mala sahip olmak gerekmez.

Bu şartlar oluşmamışsa kişiye hac farz değildir ve umreye gitmesinde hac açısından bir sorumluluk doğmaz. Umrenin kimlere hangi şartlarla tavsiye edildiğini umre borç ve şartları rehberinde anlattık.

Hac farz olunca geciktirilebilir mi?

Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre kendisine hac farz olan kişi, meşru bir engel yoksa imkân bulduğu ilk fırsatta gecikmeden bu görevini yerine getirmelidir. Kurul, örneğin çocuklarını bırakacak güvenli bir yeri olmayan kişinin bu imkânı buluncaya kadar mükellef olmadığını, imkân bulunca ise geciktirmemesi gerektiğini belirtir.

Kurul’un bir başka açıklamasına göre hac parasını çocuğunu evlendirmek gibi başka bir ihtiyaca harcayan kişinin hac yükümlülüğü üzerinden kalkmaz. Aynı ilke umre için de düşünülmelidir: hac için ayrılan birikimin umreye harcanması, hac borcunu ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle hem hac hem umre niyeti olan ve hac kendisine farz olmuş kişinin, umre planını hac imkânını ortadan kaldırmayacak biçimde yapması gerekir.

Umreye gitmek kişiye hac farz kılar mı?

Halk arasında "Kâbe’yi gören kişiye hac farz olur" diye bir kanaat vardır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre yalnızca Kâbe’yi görmek veya umre yapmak haccı farz kılmaz.

Kurul’un açıklamasına göre haccın farz olması için hac günlerinde ibadetin yapıldığı yerlerde bulunabilme imkânı gerekir. Hac günleri gelmeden Mekke’den ayrılmak zorunda olan ve hac zamanında tekrar gelme imkânı bulamayan kişiye hac farz olmaz.

Umre vizesiyle gelenler hac sezonu başlamadan ülkeden ayrılmak zorunda olduğu için, umre yolculuğu kişiye kendiliğinden hac yükümlülüğü getirmez. Hac aylarının ilkinde yapılan umre için Şevval umresi rehberine bakabilirsiniz.

Hac sırası beklerken umre

Türkiye’de hacca katılım, Suudi Arabistan’ın tanıdığı kontenjan ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın her yıl duyurduğu kayıt usulüne bağlıdır. Güncel kayıt bilgisi için hac.diyanet.gov.tr takip edilmelidir.

Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre hacca başvurup kurada adı çıkmadığı için gidemeden vefat eden kişi, hac borçlusu olarak ölmüş sayılmaz. Yani sırasını bekleyen kişi, yükümlülüğünü yerine getirmek için gerekeni yapmış durumdadır.

Sıra beklerken umreye gitmek mümkündür ve hacca hazırlık açısından da faydalıdır. İlk kez gidecekler için ilk kez umreye gidenler rehberi iyi bir başlangıçtır.

Umre, hacca nasıl hazırlık olur?

İhram, tavaf, sa’y ve tıraş hem umrede hem hacta bulunur ve yapılış biçimleri aynıdır. Umre yapmış biri hac sırasında bu menasiki tanıdık bulur; kalabalıkta neyi nasıl yapacağını bilir.

Ayrıca Mekke ve Medine’yi, Mescid-i Haram’ın kapılarını, ihram yasaklarını ve kafile düzenini önceden tanımak, haccın bedenen ve zihnen daha yorucu günlerinde büyük kolaylık sağlar. Tavafın ayrıntıları için tavaf nasıl yapılır rehberine bakın.

Sağlık veya yaşlılık sebebiyle hacca gidemeyenler

Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre sağlıklıyken kendisine hac farz olup hac yapmayan, sonra sağlığını kaybeden kişi kendi yerine vekil (bedel) göndermelidir. Hayattayken vekil göndermemişse, kendi adına hac yaptırılmasını vasiyet etmelidir.

Hac farz olan yaşlı bir yakını umreye götürmek, hac yükümlülüğünü karşılamaz; umre ayrı bir ibadettir. Başkası adına umre konusunu vekâleten umre rehberinde, yaşlı ve hareket kısıtlı misafirlerin umre planını yaşlı ve engelli umre rehberinde anlattık.

Duruma göre özet

DurumDeğerlendirme
Hac farz değil, umreye gitmek istiyorUmre yapabilir; hac açısından sorumluluk doğmaz
Hac farz, imkânı var, umreye de gitmek istiyorUmre yapabilir; ancak haccı ilk fırsatta eda etmelidir
Hac farz, kayıt yaptırmış, sıra bekliyorUmre yapabilir; kurada adı çıkmadan vefat ederse hac borçlusu sayılmaz
Hac farz, sağlığını kaybetmişBedel gönderir veya vasiyet eder; umre bunun yerine geçmez

Sıkça sorulan sorular

Hacca gitmeden umreye gidilir mi?

Evet. Umre için önce hac yapmış olmak şart değildir. Ancak umre haccın yerine geçmez; hac kendisine farz olan kişi haccı ayrıca ve geciktirmeden eda etmelidir.

Umre yapan kişinin hac borcu düşer mi?

Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre umre ve nafile tavaf, sayıları ne kadar çok olursa olsun hac yerine geçmez.

Umreye gidene hac farz olur mu?

Hayır. Kurul’a göre yalnızca Kâbe’yi görmek veya umre yapmak haccı farz kılmaz. Haccın farz olması için hac günlerinde orada bulunabilme imkânı ve haccın diğer şartları gerekir.

Kaç umre bir hac yerine geçer?

Hiçbir sayıda umre hac yerine geçmez. Hac; Arafat vakfesi ve ziyaret tavafı gibi kendine özgü rükünleri olan, belirli günlerde yapılan farz bir ibadettir.

Önce hac mı yapılmalı, umre mi?

Dinî bir sıra şartı yoktur. Hac farz olmuşsa öncelik, farzın geciktirilmemesidir. Hac henüz farz değilse veya sıra bekleniyorsa önce umre yapmak mümkündür ve hacca hazırlık açısından faydalıdır.

Hac için biriktirdiğim parayla umreye gidebilir miyim?

Kurul’a göre hac farz olduktan sonra hac parası başka bir ihtiyaca harcansa da hac yükümlülüğü kalkmaz. Umre planınızı hac imkânınızı ortadan kaldırmayacak şekilde yapmanız gerekir.

Hac kurasında adım çıkmadan vefat edersem hac borçlu olur muyum?

Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre hacca başvurup kurada adı çıkmadığı için gidemeden vefat eden kişi hac borçlusu olarak ölmüş sayılmaz.

Ramazan umresi hac yerine geçer mi?

Hayır. Hadiste Ramazan umresinin hacca denk olduğu bildirilmiştir; ancak bu denklik sevap bakımındandır, farz olan hac yükümlülüğü düşmez.

Umre farz mı?

Hanefî mezhebinde umre ömürde bir kez sünnet-i müekkededir; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde tercih edilen görüşe göre farzdır. Ayrıntılar umre nedir rehberindedir.

Kaynaklar

İlgili turlar

Programları ve fiyatları inceleyin

Kalkış tarihlerine ve oda tipine göre güncel fiyatlar tur sayfalarında yer alır.

İlgili rehberler

Umre ile Hac Arasındaki Farklar: Karşılaştırmalı RehberHac, şartlarını taşıyan Müslümana ömürde bir kez farzdır ve yalnız Zilhicce ayının belirli günlerinde eda edilir. Umre ise Hanefî mezhebinde sünnet-i müekkededir ve Arefe günü ile Kurban Bayramı’nın dört günü dışında yılın her günü yapılabilir. Hacda Arafat vakfesi, Müzdelife vakfesi, şeytan taşlama ve temettu ile kıran haccında kurban bulunur; umre ise ihram, tavaf, sa’y ve tıraştan ibarettir. İki ibadette mikat yerleri aynıdır ve umre haccın yerine geçmez.Umre Nedir? Tanımı, Hükmü, Farzları ve VacipleriUmre, mikatta ihrama girip Kâbe’yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında sa’y yapmak ve tıraş olup ihramdan çıkmakla yerine getirilen ibadettir. Hanefî mezhebinde ömürde bir kez yapılması sünnet-i müekkededir; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde tercih edilen görüşe göre farzdır. Hanefî mezhebine göre umrenin farzı ihram (şart) ve tavaftır (rükün); sa’y ve tıraş vaciptir. Umre yılın her günü yapılabilir; yalnız Arefe günü ile Kurban Bayramı’nın dört günü Hanefî mezhebine göre tahrîmen mekruhtur.İlk Kez Umreye Gidenler İçin Rehber: Baştan Sona Ne Yapmalı?İlk umreniz için sıralama şöyledir: önce paket ve tarih seçimi, ardından pasaport kontrolü ve menenjit aşısı (varıştan en az 10 gün önce), sonra vize işlemleri ve valiz hazırlığı. Kutsal topraklarda umre dört aşamada yapılır: ihram, tavaf, sa’y ve tıraş. İlk kez gidenler için 14 günlük programlar daha rahat bir tempo sunar; Harem’e yürüme mesafesindeki oteller ve deneyimli kafile hocası, ilk deneyimi belirgin şekilde kolaylaştırır.Umre Ne Zaman Yapılır? En Uygun Dönem ve Sezon RehberiUmre belirli bir zamana bağlı değildir; yılın her döneminde yapılabilir. Hanefî mezhebine göre yalnızca Arefe günü ile Kurban Bayramı günlerinde umre yapmak mekruhtur. Fazilet bakımından Ramazan ayında yapılan umre ayrıca teşvik edilmiştir. Ancak Ramazan aynı zamanda en kalabalık ve en pahalı dönemdir. Şevval ayı, sonbahar ve kış ayları hem fiyat hem hava sıcaklığı hem yoğunluk açısından daha rahattır. Karar verirken fazilet, bütçe, hava durumu ve kalabalık dengesine birlikte bakmak gerekir.Yaşlı ve Engelli Misafirler İçin Umre: Tekerlekli Sandalye, Tavaf ve Hazırlıkİleri yaştaki ve engelli misafirler umreyi tekerlekli sandalye ile eksiksiz yapabilir: tavaf ve sa’y tekerlekli sandalyeyle eda edilebilir ve Mescid-i Haram’da bunun için ayrılmış üst kat güzergâhları bulunur. Hazırlıkta dört konu belirleyicidir: uçuştan önce havayolundan tekerlekli sandalye asistanlığı istemek, Harem’e yürüme mesafesinde ve yokuşsuz yoldaki bir otel seçmek, ilaçları raporuyla birlikte yeterli miktarda götürmek ve yanında güvenilir bir refakatçi bulundurmak. Daha uzun programlar (14 gün) tempoyu yaydığı için yaşlı misafirleri daha az yorar.