Hacca Gitmeden Umreye Gidilir mi? Hac Borcu ve Umre
Son güncelleme:
Kısa cevap
Evet, hacca gitmeden umreye gidilebilir; umre yapmak için önce hac yapmış olmak gibi bir şart yoktur. Ancak Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre umre ve nafile tavaf ne kadar çok yapılırsa yapılsın haccın yerine geçmez. Şartlarını taşıdığı için kendisine hac farz olan kişi, imkân bulduğu ilk fırsatta gecikmeden haccetmelidir. Umreye gitmek ise tek başına kişiye hac farz kılmaz.
Özet bilgiler
- Hacdan önce umre
- Yapılabilir; hac yapmış olmak şart değil
- Umre hac yerine geçer mi?
- Hayır (Din İşleri Yüksek Kurulu)
- Haccın hükmü
- Şartlarını taşıyana ömürde bir kez farz
- Umrenin hükmü (Hanefî)
- Sünnet-i müekkede
- Hac farz olunca
- İlk fırsatta gecikmeden eda edilir
- Umre yapmak hac farz kılar mı?
- Hayır, tek başına farz kılmaz
- Kurada adı çıkmadan vefat
- Hac borçlusu sayılmaz (Kurul)
“Yolculuğuna gücü yetenlerin haccetmesi, Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır.”
Haccın farz oluşunun Kur’an’daki dayanağıdır. Farziyet yolculuğa gücü yetme şartına bağlanmıştır; umre ise bu farzın yerini tutmaz.
“Ramazanda yapılan umre, hacca denktir.”
Bu hadis zaman zaman umrenin haccın yerine geçtiği şeklinde yanlış anlaşılır. Hadis sevaptan söz eder; farz olan hac yükümlülüğü Ramazan umresiyle de düşmez.
Hac farz olan kişi önce umreye gidebilir mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre umre için belirlenmiş özel bir zaman yoktur; Arefe ve bayram günleri dışında her zaman yapılabilir. Umre yapabilmek için önce hacca gitmiş olmak gibi bir şart bulunmaz.
Hac ve umre ayrı ibadetlerdir. Hac, şartlarını taşıyan Müslümana ömürde bir kez farzdır; umre ise Hanefî mezhebinde sünnet-i müekkededir. Bu yüzden önce umre yapmak, ardından hacca gitmek mümkündür. İki ibadetin farklarını umre ve hac farkı rehberinde ayrıntılı anlattık.
Burada dikkat edilecek tek nokta şudur: Hac kişiye farz olmuşsa, umre bu farzı ertelemenin gerekçesi olmamalıdır. Umre yapmak hac borcunu ödemez.
Umre hac yerine geçer mi?
Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun açıklamasına göre hac, belirli zaman ve mekânlarda haccetme niyetiyle yapılan farz bir ibadettir ve kendine özgü şart ve rükünleri vardır. Umre ve tavaf bu şart ve rükünleri yerine getirmediği için, sayıları ne kadar çok olursa olsun hac yerine geçmez.
Haccın en önemli rüknü Arafat vakfesidir; umrede vakfe yoktur. Umrenin farz ve vaciplerini umrenin farzları ve vacipleri rehberinde görebilirsiniz.
Ramazan umresinin hacca denk olduğunu bildiren hadis de sevap bakımındandır. Ramazan umresinin faziletini ve sınırını Ramazan’da umre rehberinde ele aldık.
Hac kimlere farz olur?
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre hac; sağlık ve servet yönünden haccetme imkânına sahip, hür, akıl sağlığı yerinde ve ergenlik çağına girmiş Müslümanlara ömürde bir kez farzdır. Kurul, bedenî güç ve sağlığın da şart olduğu yönündeki İmam Ebû Hanîfe ve İmam Mâlik görüşünü tercih etmiştir (2019/4 sayılı karar).
Mali imkân şöyle tarif edilir: kişinin aslî ihtiyaçları, varsa borcu ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin nafakası dışında, hacca gidip gelinceye kadar kendisine yetecek yol, yeme-içme ve barınma giderlerine sahip olması. Kurul’a göre bunun için nisap miktarı mala sahip olmak gerekmez.
Bu şartlar oluşmamışsa kişiye hac farz değildir ve umreye gitmesinde hac açısından bir sorumluluk doğmaz. Umrenin kimlere hangi şartlarla tavsiye edildiğini umre borç ve şartları rehberinde anlattık.
Hac farz olunca geciktirilebilir mi?
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre kendisine hac farz olan kişi, meşru bir engel yoksa imkân bulduğu ilk fırsatta gecikmeden bu görevini yerine getirmelidir. Kurul, örneğin çocuklarını bırakacak güvenli bir yeri olmayan kişinin bu imkânı buluncaya kadar mükellef olmadığını, imkân bulunca ise geciktirmemesi gerektiğini belirtir.
Kurul’un bir başka açıklamasına göre hac parasını çocuğunu evlendirmek gibi başka bir ihtiyaca harcayan kişinin hac yükümlülüğü üzerinden kalkmaz. Aynı ilke umre için de düşünülmelidir: hac için ayrılan birikimin umreye harcanması, hac borcunu ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle hem hac hem umre niyeti olan ve hac kendisine farz olmuş kişinin, umre planını hac imkânını ortadan kaldırmayacak biçimde yapması gerekir.
Umreye gitmek kişiye hac farz kılar mı?
Halk arasında "Kâbe’yi gören kişiye hac farz olur" diye bir kanaat vardır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre yalnızca Kâbe’yi görmek veya umre yapmak haccı farz kılmaz.
Kurul’un açıklamasına göre haccın farz olması için hac günlerinde ibadetin yapıldığı yerlerde bulunabilme imkânı gerekir. Hac günleri gelmeden Mekke’den ayrılmak zorunda olan ve hac zamanında tekrar gelme imkânı bulamayan kişiye hac farz olmaz.
Umre vizesiyle gelenler hac sezonu başlamadan ülkeden ayrılmak zorunda olduğu için, umre yolculuğu kişiye kendiliğinden hac yükümlülüğü getirmez. Hac aylarının ilkinde yapılan umre için Şevval umresi rehberine bakabilirsiniz.
Hac sırası beklerken umre
Türkiye’de hacca katılım, Suudi Arabistan’ın tanıdığı kontenjan ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın her yıl duyurduğu kayıt usulüne bağlıdır. Güncel kayıt bilgisi için hac.diyanet.gov.tr takip edilmelidir.
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre hacca başvurup kurada adı çıkmadığı için gidemeden vefat eden kişi, hac borçlusu olarak ölmüş sayılmaz. Yani sırasını bekleyen kişi, yükümlülüğünü yerine getirmek için gerekeni yapmış durumdadır.
Sıra beklerken umreye gitmek mümkündür ve hacca hazırlık açısından da faydalıdır. İlk kez gidecekler için ilk kez umreye gidenler rehberi iyi bir başlangıçtır.
Umre, hacca nasıl hazırlık olur?
İhram, tavaf, sa’y ve tıraş hem umrede hem hacta bulunur ve yapılış biçimleri aynıdır. Umre yapmış biri hac sırasında bu menasiki tanıdık bulur; kalabalıkta neyi nasıl yapacağını bilir.
Ayrıca Mekke ve Medine’yi, Mescid-i Haram’ın kapılarını, ihram yasaklarını ve kafile düzenini önceden tanımak, haccın bedenen ve zihnen daha yorucu günlerinde büyük kolaylık sağlar. Tavafın ayrıntıları için tavaf nasıl yapılır rehberine bakın.
Sağlık veya yaşlılık sebebiyle hacca gidemeyenler
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre sağlıklıyken kendisine hac farz olup hac yapmayan, sonra sağlığını kaybeden kişi kendi yerine vekil (bedel) göndermelidir. Hayattayken vekil göndermemişse, kendi adına hac yaptırılmasını vasiyet etmelidir.
Hac farz olan yaşlı bir yakını umreye götürmek, hac yükümlülüğünü karşılamaz; umre ayrı bir ibadettir. Başkası adına umre konusunu vekâleten umre rehberinde, yaşlı ve hareket kısıtlı misafirlerin umre planını yaşlı ve engelli umre rehberinde anlattık.
Duruma göre özet
| Durum | Değerlendirme |
|---|---|
| Hac farz değil, umreye gitmek istiyor | Umre yapabilir; hac açısından sorumluluk doğmaz |
| Hac farz, imkânı var, umreye de gitmek istiyor | Umre yapabilir; ancak haccı ilk fırsatta eda etmelidir |
| Hac farz, kayıt yaptırmış, sıra bekliyor | Umre yapabilir; kurada adı çıkmadan vefat ederse hac borçlusu sayılmaz |
| Hac farz, sağlığını kaybetmiş | Bedel gönderir veya vasiyet eder; umre bunun yerine geçmez |
Sıkça sorulan sorular
Hacca gitmeden umreye gidilir mi?
Evet. Umre için önce hac yapmış olmak şart değildir. Ancak umre haccın yerine geçmez; hac kendisine farz olan kişi haccı ayrıca ve geciktirmeden eda etmelidir.
Umre yapan kişinin hac borcu düşer mi?
Hayır. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre umre ve nafile tavaf, sayıları ne kadar çok olursa olsun hac yerine geçmez.
Umreye gidene hac farz olur mu?
Hayır. Kurul’a göre yalnızca Kâbe’yi görmek veya umre yapmak haccı farz kılmaz. Haccın farz olması için hac günlerinde orada bulunabilme imkânı ve haccın diğer şartları gerekir.
Kaç umre bir hac yerine geçer?
Hiçbir sayıda umre hac yerine geçmez. Hac; Arafat vakfesi ve ziyaret tavafı gibi kendine özgü rükünleri olan, belirli günlerde yapılan farz bir ibadettir.
Önce hac mı yapılmalı, umre mi?
Dinî bir sıra şartı yoktur. Hac farz olmuşsa öncelik, farzın geciktirilmemesidir. Hac henüz farz değilse veya sıra bekleniyorsa önce umre yapmak mümkündür ve hacca hazırlık açısından faydalıdır.
Hac için biriktirdiğim parayla umreye gidebilir miyim?
Kurul’a göre hac farz olduktan sonra hac parası başka bir ihtiyaca harcansa da hac yükümlülüğü kalkmaz. Umre planınızı hac imkânınızı ortadan kaldırmayacak şekilde yapmanız gerekir.
Hac kurasında adım çıkmadan vefat edersem hac borçlu olur muyum?
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre hacca başvurup kurada adı çıkmadığı için gidemeden vefat eden kişi hac borçlusu olarak ölmüş sayılmaz.
Ramazan umresi hac yerine geçer mi?
Hayır. Hadiste Ramazan umresinin hacca denk olduğu bildirilmiştir; ancak bu denklik sevap bakımındandır, farz olan hac yükümlülüğü düşmez.
Umre farz mı?
Hanefî mezhebinde umre ömürde bir kez sünnet-i müekkededir; Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde tercih edilen görüşe göre farzdır. Ayrıntılar umre nedir rehberindedir.
Kaynaklar
- Din İşleri Yüksek Kurulu — Birden çok umre veya nafile tavaf hac yerine geçer mi?
- Din İşleri Yüksek Kurulu — Kâbe’yi gören veya umre yapan kişiye hac farz olur mu?
- Din İşleri Yüksek Kurulu — Hac kimlere farzdır?
- Din İşleri Yüksek Kurulu — Çocuklarını bırakacak güvenli yeri olmayan kimse hacca gitmek zorunda mı?
- Din İşleri Yüksek Kurulu — Evlenme çağında bekâr çocuğu bulunan kişi haccı erteleyebilir mi?
- Diyanet İşleri Başkanlığı — Hac ve Umre
- TDV İslâm Ansiklopedisi — Umre maddesi
İlgili turlar
Programları ve fiyatları inceleyin
Kalkış tarihlerine ve oda tipine göre güncel fiyatlar tur sayfalarında yer alır.