Vekâleten Umre: Vefat Etmiş veya Hasta Biri Adına Umre Yapmak
Son güncelleme:
Kısa cevap
Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre Hanefî mezhebinde başkası adına yapılan umre geçerlidir; kişi kendi yaptığı umrenin sevabını da başkasına bağışlayabilir. Vekil ihrama girerken umreyi kimin adına yaptığını niyetinde belirler; bir umre yalnız bir kişi adına yapılır. Vekilin işlediği ihram ihlallerinin cezasını vekil kendisi öder. Mâlikî mezhebinde başkası adına umre caiz olmakla birlikte mekruhtur.
Özet bilgiler
- Hanefî mezhebinde
- Başkası adına umre geçerli
- Mâlikî mezhebinde
- Caiz, fakat mekruh
- Şâfiî mezhebinde
- Farz umre için gücü yetmeyen veya vefat eden adına gerekli
- Niyet
- İhrama girerken kimin adına yapıldığı belirtilir
- Bir umre kaç kişi adına?
- Tek kişi
- İhlal cezası
- Vekil öder
- Alternatif
- Kendi umresinin sevabını bağışlamak
“Ebû Rezîn el-Ukaylî Hz. Peygamber’e gelerek, "Ey Allah’ın Resûlü! Babam çok yaşlıdır; hac ve umre yapmaya da yolculuğa da gücü yetmiyor" dedi. Resûlullah, "Babanın yerine hac ve umre yap" buyurdu.”
Tirmizî bu hadisi "hasen sahih" olarak nitelemiş ve başkası adına umre yapılabileceğinin bu hadiste açıkça geçtiğini belirtmiştir.
“Ey Rabbimiz! Bizi ve bizden önce iman etmiş olan kardeşlerimizi bağışla.”
Müminlerin birbirleri için dua etmesi Kur’an’da övülür. Vefat etmiş yakınları için umre yapanlar, ibadetle birlikte onlar için dua da eder.
Başkası adına umre yapılabilir mi?
Evet. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun fetvasına göre Hanefî mezhebinde başkası adına yapılan umre geçerlidir. Bunun yanında kişi kendi adına yaptığı umrenin sevabını dilediği kişiye bağışlayabilir.
Mâlikî mezhebine göre başkası yerine umre yapmak caiz olmakla birlikte mekruhtur. Umreyi farz kabul eden Şâfiî mezhebinde ise umre yapamadan vefat eden veya yaşlılık, müzmin hastalık gibi sebeplerle umre yapamayan kişi adına onun malından umre yapılması gerekir; ayrıca başkası adına nafile umre yapmak da caizdir.
Hanefî mezhebinde umre müekked sünnettir; hükmü ve şartları için umre nedir rehberine bakabilirsiniz.
Vekâleten umre ile sevap bağışlamak arasındaki fark
Vekâleten umrede kişi ihrama girerken umreyi baştan başka biri adına yapmaya niyet eder. Umre, adına yapılan kişinin umresi olarak eda edilir.
Sevap bağışlamada ise kişi umreyi kendi adına yapar ve sonra sevabını dilediği kişilere bağışlar. Bağışlanacak kişi sayısında bir sınır yoktur.
Din İşleri Yüksek Kurulu, nafile tavafta da benzer bir tercih belirtir: Kişi nafile tavafı başkası adına yapmaya niyet edebilir; ancak kendi adına tavaf edip sevabını bağışlaması âlimlerce daha uygun görülmüştür.
Vefat etmiş biri adına umre
Vefat etmiş anne, baba veya bir yakın adına umre yapmak Hanefî mezhebine göre geçerlidir. Hz. Peygamber, ölen yakınları veya yaşlı büyükleri yerine hac yapıp yapamayacaklarını soranlara bunun mümkün olduğunu bildirmiştir (Buhârî, Hac 1, nr. 1513; Cezâü’s-sayd 22, nr. 1852; Müslim, Hac 407, nr. 1334).
Vasiyet ve masraf konuları farz hac için ayrıntılı hükümlere bağlanmıştır. Umre için vasiyet bırakılmış veya miras malından umre yaptırılacaksa, nasıl uygulanacağını Din İşleri Yüksek Kurulu’na veya il ve ilçe müftülüklerine danışın.
Hasta veya yaşlı biri adına umre
Yaşlılık veya hastalık nedeniyle yolculuk yapamayan biri adına umre yapılabileceği yukarıdaki Ebû Rezîn hadisinde açıkça geçer. Hayattaki bir kişi adına vekâleten umre yapılacaksa, kişinin bunu istemesi ve vekâlet vermesi uygun olur.
Gidebilecek durumda olup yalnızca zorlanan misafirler için tekerlekli sandalye ve elektrikli araç imkânları vardır; bu seçenekler yaşlı ve engelli umre rehberinde anlatılır.
Vekâleten umre nasıl yapılır? — adım adım
Kimin adına yapacağınızı belirleyin
Bir umre yalnız bir kişi adına yapılır. Birden fazla kişi için ayrı ayrı umre yapmak gerekir.
Mikatta kimin adına niyet ettiğinizi belirtin
Niyet kalben yapılır, dille söylenmesi evlâdır: "Allah’ım, (kişinin adı) adına umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve kabul eyle." Niyetin genel kuralları için umre niyeti rehberine bakın.
Telbiye getirin
Niyetin ardından telbiye getirilir. Hanefî mezhebine göre niyet ile telbiye birlikte ihramın rüknüdür.
Tavaf, sa’y ve tıraşı yapın
Umrenin bütün menasiki, kendi adınıza yaptığınız umrede olduğu gibi eda edilir. Farzlar, vacipler ve sünnetler değişmez.
Dua edin
Adına umre yaptığınız kişi için tavafta, sa’yde ve Harem’de dua edin.
Aynı seyahatte hem kendi adına hem başkası adına umre
Kişi önce kendi umresini tamamlayıp tıraş olarak ihramdan çıkar. Ardından Harem sınırının dışına, Hill bölgesine çıkarak başkası adına yeniden ihrama girer. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre bu konuda en çok bilinen ve daha faziletli yer, Hz. Âişe Mescidi’nin bulunduğu Ten’îm’dir. Ayrıntılar için birden fazla umre yapmak rehberine bakın.
İlk umre tamamlanmadan ikinci umre için ihrama girilmemelidir; bu durum Hanefî mezhebine göre dem gerektirir. Mikat ve Hill bölgesi için mikat nedir rehberine bakabilirsiniz.
Vekil ihram yasağını ihlal ederse cezayı kim öder?
Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre vekil, umreyi eda ederken dem veya sadaka gerektiren bir yasağı ihlal ederse cezayı kendisi öder; çünkü yasağı bizzat kendisi işlemiştir. Adına umre yapılan kişinin bununla ilgisi yoktur.
İhlallerin hangi cezayı gerektirdiği umrede ceza ve kefaretler rehberinde tablo hâlinde verilmiştir.
Vekil umreyi tamamlayamazsa ne olur?
İhrama girdikten sonra irade dışı bir engel nedeniyle umrede tavafın yapılamaması durumuna ihsâr denir. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre vekâleten yapılan hac veya umrede ihsâr sebebiyle kesilecek kurban, adına ibadet yapılan kişinin malından karşılanır; çünkü bu durumda vekilin bir kusuru veya ihmali yoktur.
Vekilin kendi kusuruyla işlediği ihlallerde ise durum farklıdır: dem veya sadaka gerektiren cezayı vekil kendi malından öder.
Vekâleten umrede dikkat edilecekler
- Niyeti ihrama girerken yapın; umreyi bitirdikten sonra "başkası adına olsun" demek vekâleten umre yerine geçmez, ancak sevap bağışlanabilir.
- Adına umre yaptığınız kişinin adını ve baba adını not alın; niyet anında karışıklık olmaz.
- Kendi umrenizle başkasının umresini aynı ihramda birleştirmeyin; her umre ayrı ihram, tavaf, sa’y ve tıraş ister.
- Birden fazla yakınınız için umre yapacaksanız Mekke’de kalacağınız gece sayısını ve yorgunluğu hesaba katın.
- Dualarınızı önceden hazırlayın; bkz. umrede okunacak dualar.
Masraf, ücret ve güven konusu
Din İşleri Yüksek Kurulu, vekâleten haccın vekâlet verenin farzı yerine geçmesi için masrafın vekâlet veren tarafından karşılanması gerektiğini, vekilin masraf dışında ücret almasının caiz olmadığını ve artan parayı iade etmesi gerektiğini belirtir. Umrede masraf ve ücret konusunda tereddüt varsa Din İşleri Yüksek Kurulu’na danışın.
Başkası adına umre için birine para verecekseniz, umreyi kimin, ne zaman yapacağını teyit edebileceğiniz güvendiğiniz bir kişiyi tercih edin. İbadetin bizzat yerine getirildiğinden emin olmak, verilen emanetin gereğidir.
Sıkça sorulan sorular
Vefat eden annem adına umre yapabilir miyim?
Evet. Hanefî mezhebine göre başkası adına yapılan umre geçerlidir. İhrama girerken annenizin adına umre yapmaya niyet edersiniz.
Bir umreyi birkaç kişi adına yapabilir miyim?
Hayır. Vekâleten umre tek bir kişi adına yapılır. Ancak kendi adınıza yaptığınız umrenin sevabını dilediğiniz kadar kişiye bağışlayabilirsiniz.
Kendi umremi yapmadan başkası adına umre yapabilir miyim?
Din İşleri Yüksek Kurulu bedel hac için, daha önce hac yapmamış birinin de vekil olabileceğini, ancak tecrübe açısından daha önce yapmış birinin tercih edilmesinin daha uygun olduğunu belirtir; Şâfiîlere göre ise bu caiz değildir. Umre için uygulamada önce kendi umrenizi yapıp sonra Ten’îm’den başkası adına ihrama girmeniz yaygındır. Tereddüt hâlinde Kurul’a danışın.
Vekâleten umrede niyet nasıl edilir?
Kalben kimin adına umre yaptığınızı belirlersiniz; dille de "Allah’ım, (kişinin adı) adına umre yapmak istiyorum; onu bana kolaylaştır ve kabul eyle" diyebilirsiniz. Ardından telbiye getirirsiniz.
Kadın erkek adına umre yapabilir mi?
Evet. Has’am kabilesinden bir kadının babası yerine hac yapıp yapamayacağını sorması üzerine Hz. Peygamber "Evet" buyurmuştur (Buhârî, Hac 1, nr. 1513; Müslim, Hac 407, nr. 1334).
Vekâleten umrede farklı bir dua veya telbiye var mı?
Hayır. Telbiye, tavaf ve sa’ydeki dualar kendi adınıza yaptığınız umredeki gibidir. Fark yalnız niyettedir: ihrama girerken umreyi kimin adına yaptığınızı belirlersiniz. Tavaf ve sa’y boyunca o kişi için ayrıca dua edebilirsiniz.
Vekâleten umre için Diyanet’e nereden danışabilirim?
Din İşleri Yüksek Kurulu’nun fetva hattına veya il ve ilçe müftülüklerine başvurabilirsiniz. Umre sırasında kafile görevliniz de yol gösterir.
Vekil ihramlıyken tırnak keserse ceza kime düşer?
Cezayı vekil öder. Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre ihlal vekilin kendi fiili olduğu için adına umre yapılan kişinin bir sorumluluğu yoktur.
Kendi umremden sonra başkası adına ihrama nerede girerim?
Harem sınırının dışına, Hill bölgesine çıkarak. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre en çok bilinen ve daha faziletli yer Hz. Âişe Mescidi’nin bulunduğu Ten’îm’dir. Mikata dönmek gerekmez.
Başkası adına nafile tavaf yapılabilir mi?
Evet. Ancak Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre kişinin kendi adına nafile tavaf yapıp sevabını bağışlaması daha uygun görülmüştür.
Vekâleten umre farz haccın yerine geçer mi?
Hayır. Umre ne kendisi için ne başkası için farz haccın yerine geçmez.
Kaynaklar
İlgili turlar
Programları ve fiyatları inceleyin
Kalkış tarihlerine ve oda tipine göre güncel fiyatlar tur sayfalarında yer alır.