Umrede Saç Tıraşı Kuralları: Halk, Taksir ve İhramdan Çıkış

Son güncelleme:

Kısa cevap

Umrenin son aşaması, sa’yden sonra saçı tıraş etmek (halk) veya kısaltmak (taksir) ve böylece ihramdan çıkmaktır. Erkekler için saçın tamamını tıraş etmek daha faziletlidir; Hanefî mezhebine göre vacip olan asgari miktar başın en az dörtte birindeki saçlardır. Kadınlar tıraş olmaz; saçlarının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar keserler. Tıraş olmadan ihramdan çıkılmaz ve ihram yasakları devam eder.

Özet bilgiler

Hükmü
Vacip (Hanefî mezhebi)
Zamanı
Sa’y tamamlandıktan sonra
Erkekler için efdal olan
Saçın tamamını tıraş etmek (halk)
Asgari miktar (Hanefî)
Başın en az dörtte biri
Kadınlar
Saç uçlarından parmak boğumu kadar
Şâfiî mezhebinde
En az üç tel saç
Sonuç
İhram yasakları sona erer
Ayet-i Kerîme
“Andolsun, Allah, Peygamberinin rüyasını doğru çıkardı. Allah dilerse, siz güven içinde başlarınızı kazıtmış veya saçlarınızı kısaltmış olarak, korkmadan Mescid-i Haram’a gireceksiniz. Allah, sizin bilmediğinizi bildi ve size bundan başka yakın bir fetih daha verdi.”
— Fetih suresi, 27. ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı meali)

Ayette "başlarınızı kazıtmış veya saçlarınızı kısaltmış olarak" ifadesiyle tıraşın iki şekli birlikte anılır: halk (tamamen tıraş) ve taksir (kısaltma). Umreden çıkışın bu iki yolla olduğu bu ayetle de desteklenir.

Ayet-i Kerîme
“Haccı da, umreyi de Allah için tamamlayın.”
— Bakara suresi, 196. ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı meali, ayetin bir bölümü)

Tıraş, umreyi tamamlayan son adımdır. Ayetin devamında ihramlıyken başın tıraş edilmemesi ve zorunlu hâllerde fidye hükmü de açıklanır.

Tıraş umrenin neresinde yer alır?

Umre dört aşamada tamamlanır: ihrama girmek, Kâbe’yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında sa’y yapmak ve tıraş olup ihramdan çıkmak. Tıraş bu sıranın sonuncusudur; Hanefî mezhebinde umrenin vaciplerindendir.

Tıraşla birlikte ihram hâli sona erer. İhrama girerken başlayan yasaklar, yani koku sürünmek, tırnak kesmek, dikişli elbise giymek ve benzerleri, tıraştan sonra kalkar. Bu yüzden tıraşa "ihramdan çıkış" da denir.

Din İşleri Yüksek Kurulu’nun açıklamasına göre Hanefî ve Şâfiî mezheplerinde umrenin tavaf ve sa’yini ara vermeden yapmak ve hemen ardından saç tıraşı olup ihramdan çıkmak sünnettir. Bu nedenle sa’y biter bitmez tıraş olmak en doğru uygulamadır.

Halk ve taksir: iki çıkış yolu

Halk (tıraş)Taksir (kısaltma)
Ne yapılır?Saç dipten tamamen alınırSaç uçlarından kesilir
Kimler için?Yalnız erkeklerErkekler ve kadınlar
FaziletiErkekler için daha faziletliGeçerli
Asgari miktar (Hanefî)Başın en az dörtte biriBaşın en az dörtte birinden parmak boğumu kadar

Erkekler için tıraş kuralları

Erkekler saçlarını tamamen tıraş edebilir veya kısaltabilir. İkisi de geçerlidir; ancak saçın tamamını tıraş etmek daha faziletlidir.

Hanefî mezhebine göre vacip olan asgari miktar, başın en az dörtte birindeki saçlardır. Kısaltma yolu seçilirse bu kısımdaki saçlar uçlarından parmak boğumu kadar, yani yaklaşık 2 santimetre kısaltılır. Bununla birlikte saçın tamamından almak hem daha faziletli hem de mezhep farklarını gözeten ihtiyatlı bir yoldur.

Mezhepler arasında bu konuda farklılık vardır: Şâfiî mezhebine göre en az üç tel saç kesilmesi yeterlidir. Mâlikî ve Hanbelî mezhepleri ise saçın her tarafından bir miktar alınmasını gerekli görür.

Uygulamada berberler çoğunlukla ustura veya makine kullanır. Saçınız parmak boğumundan uzunsa makineyle sıfır numara kesim, saçın tamamından alındığı için vacip olan miktarı fazlasıyla karşılar. Saçınız zaten çok kısaysa hangi yolun uygun olduğunu kafile hocanıza sorun.

Kadınlar için tıraş kuralları

Kadınlar umrede tıraş olmaz; yalnızca saçlarını kısaltırlar. Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre ihramlı bir kadının ihramdan çıkmak için saçının en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmesi yeterlidir. Şâfiî mezhebine göre ise üç telden az olmamak üzere saçın bir kısmını kesmekle ihramdan çıkılır.

Kısaltma işlemi, yabancıların göremeyeceği kapalı bir ortamda yapılır. Kadınlar bu işi genellikle otel odasında, yanlarında götürdükleri küçük bir makasla kendileri veya bir mahremleri ya da hanım arkadaşları aracılığıyla yaparlar.

Saçı örgülü veya topuz olan kadınların, saçın en az dörtte birini kapsayacak şekilde uçlardan kesmeye dikkat etmesi gerekir. Tek bir tutamdan küçük bir parça almak Hanefî ölçüsünü karşılamayabilir.

Tıraş nasıl yapılır — adım adım

  1. Sa’yi Merve’de tamamlayın

    Sa’yin yedinci şavtı Merve’de biter. Tıraş, sa’y tamamlandıktan sonra yapılır; sa’y bitmeden tıraş olunmaz.

  2. Tıraş yerini seçin

    Erkekler için Merve tarafındaki çıkışların çevresinde ve Harem’e yakın çarşılarda çok sayıda berber bulunur. Kadınlar kısaltmayı otel odası gibi kapalı bir ortamda yapar.

  3. Tıraş şeklini belirleyin

    Erkekler tamamen tıraş (halk) veya kısaltma (taksir) arasında seçim yapar; tamamen tıraş daha faziletlidir. Kadınlar yalnızca kısaltma yapar.

  4. Asgari miktara dikkat edin

    Hanefî mezhebine göre başın en az dörtte birindeki saçlar tıraş edilir veya parmak boğumu kadar kısaltılır. Saçın tamamından almak en ihtiyatlı yoldur.

  5. İhramdan çıkın

    Tıraşla birlikte ihram yasakları sona erer ve umre tamamlanır. Erkekler bundan sonra normal kıyafetlerini giyebilir.

Kendi kendini veya başkasını tıraş etmek

Sa’yi bitirerek ihramdan çıkma aşamasına gelen kişi, kendi saçını kesebileceği gibi başkasını da tıraş edebilir. Bu yüzden eşler, kardeşler veya kafile arkadaşları birbirlerinin saçını kısaltabilir.

Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre ihramdan çıkma aşamasına gelen kimse, kendisi henüz tıraş olup ihramdan çıkmamış olsa bile ihramlı ya da ihramsız başka birini tıraş edebilir ve bundan dolayı ceza gerekmez.

Henüz bu aşamaya gelmemiş, yani tavaf ve sa’yini tamamlamamış bir kimsenin başkasını tıraş etmesi ise caiz değildir. Ederse kendisine bir fitre miktarı sadaka gerekir. Tıraş ettiği kişi de ihramdan çıkma aşamasına gelmemişse ona da dem, yani koyun veya keçi kesmek gerekir.

Şâfiî mezhebine göre ihramdan çıkma aşamasına gelmemiş biri ihramsız kişiyi tıraş ederse bir şey gerekmez; ihramlı kişiyi tıraş ederse fidye gerekir.

Sa’yden önce tıraş olunursa ne olur?

Tıraş, sa’yden sonra yapılmalıdır. Din İşleri Yüksek Kurulu’nun açıklamasına göre Hanefî mezhebinde umre tavafını yapıp sa’y yapmadan tıraş olan kişi ihramdan çıkmış olur. Bu kişi umrenin sa’yini yapar; ancak sıralamayı terk ettiği için kendisine dem gerekir.

Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre sa’y umrenin rüknü olduğundan, sa’yden önce tıraş olan kişi ihramdan çıkmış sayılmaz ve ihram yasağı işlemiş olur. Bu durumda kişi gerekirse yeniden ihram örtülerine bürünüp sa’yi yapar, ardından tıraş olur.

Berberde dikkat edilecekler

  • Harem çevresinde ruhsatlı ve temiz görünen berberleri tercih edin.
  • Ustura ile tıraşta yeni ve tek kullanımlık jilet kullanılmasını isteyin; hijyen sağlığınız için önemlidir.
  • Kendi makasınızı veya tıraş makinenizi yanınızda götürmek, kalabalık saatlerde sıra beklemeden ihramdan çıkmanızı sağlar.
  • Başınızda yara veya cilt hassasiyeti varsa ustura yerine makine ya da makasla kısaltmayı tercih edin.
  • Tıraş sonrası güneşe çıkmadan önce başınızı korumayı unutmayın; ihramdan çıktıktan sonra şapka takmak serbesttir.

Sık yapılan hatalar

  • Sa’y tamamlanmadan tıraş olmak — sıralama terk edilmiş olur.
  • Tıraş olmadan ihram yasaklarının kalktığını zannetmek — ihramdan çıkış tıraşla olur.
  • Başın küçük bir bölümünden birkaç tel kesmekle yetinmek — Hanefî ölçüsü başın en az dörtte biridir.
  • Kadınların saçlarını tamamen kestirmesi — kadınlar için yalnızca kısaltma vardır.
  • Kadınların saçlarını açık bir alanda kısaltması — kısaltma kapalı bir ortamda yapılır.
  • Henüz sa’yini bitirmemiş birinin başkasını tıraş etmesi — bu durum ceza gerektirir.

Sıkça sorulan sorular

Umrede tıraş olmak zorunlu mu?

Evet. Tıraş, Hanefî mezhebine göre umrenin vaciplerindendir ve ihramdan tıraşla çıkılır. Tıraş olmadan ihram yasakları devam eder.

Erkekler umrede saçını kısaltabilir mi, yoksa tamamen tıraş mı olmalı?

İkisi de geçerlidir. Saçın tamamını tıraş etmek daha faziletlidir. Kısaltma yapılacaksa Hanefî mezhebine göre başın en az dörtte birindeki saçlar parmak boğumu kadar kısaltılır.

Kadınlar umrede saçlarını ne kadar keser?

Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre saçın en az dörtte birinin uçlarından parmak boğumu kadar kesmeleri yeterlidir. Kadınlar tıraş olmaz.

Tıraşı kendi kendime yapabilir miyim?

Evet. Sa’yi tamamlayarak ihramdan çıkma aşamasına gelen kişi kendi saçını kesebilir. Bu aşamaya gelen biri başkasını da tıraş edebilir.

Eşim ve ben birbirimizin saçını kesebilir miyiz?

Evet, ikiniz de tavaf ve sa’yi tamamladıysanız birbirinizin saçını kesebilirsiniz ve ceza gerekmez. Henüz sa’yini bitirmemiş birinin başkasını tıraş etmesi ise caiz değildir.

Makineyle sıfır numara tıraş geçerli mi?

Saçınız parmak boğumundan uzunsa makineyle saçın tamamından sıfır numara kesim, vacip olan miktarı fazlasıyla karşılar. Saçınız zaten çok kısaysa kafile hocanıza danışın.

Sa’yden önce yanlışlıkla tıraş oldum, ne yapmalıyım?

Hanefî mezhebine göre ihramdan çıkmış olursunuz; sa’yi yaparsınız ve sıralamayı terk ettiğiniz için dem gerekir. Durumunuzu mutlaka kafile hocanıza danışın.

Kaynaklar

İlgili turlar

Programları ve fiyatları inceleyin

Kalkış tarihlerine ve oda tipine göre güncel fiyatlar tur sayfalarında yer alır.

İlgili rehberler

Sa’y Nedir, Nasıl Yapılır? Safa ile Merve Arasında Yedi ŞavtSa’y, Mescid-i Haram içindeki Safa ve Merve tepeleri arasında yedi kez gidip gelmektir. Safa’dan başlanır ve Merve’de bitirilir: Safa’dan Merve’ye dört gidiş, Merve’den Safa’ya üç dönüş, toplam yedi şavt. Umrede sa’y, tavaf ve tavaf namazından sonra yapılır ve vaciptir. Abdestli olmak şart değildir, ancak müstehaptır. Yeşil ışıklarla işaretli bölümde erkeklerin hızlı yürümesine (hervele) sünnet denir; kadınlar normal yürür.Umre Nasıl Yapılır? Sırasıyla İhram, Tavaf, Sa’y ve TıraşUmre dört aşamada yapılır: mikatta ihrama girmek, Kâbe’yi yedi şavt tavaf etmek, Safa ile Merve arasında yedi şavt sa’y etmek ve tıraş olup ihramdan çıkmak. Umrenin farzı ikidir: ihram (şart) ve tavaf (rükün). Sa’y ile tıraş ise vaciptir. Bu sıraya uyulması gerekir; umre belirli bir zamana bağlı olmaksızın yılın her günü yapılabilir.İhram Kuralları ve Yasakları: Erkek ve Kadın İçin Tam Listeİhram, umre veya hacca niyet ederek belirli davranışları kendine haram kılma hâlidir. Erkekler dikişsiz iki parça beyaz örtüye bürünür; kadınlar tesettüre uygun günlük kıyafetleriyle ihrama girer ancak eldiven ve yüz peçesi takamaz. İhramlıyken koku sürmek, tıraş olmak, tırnak kesmek, avlanmak, nikâh kıymak ve cinsel ilişki yasaktır. Yasakların ihlali duruma göre sadaka, kurban (dem) veya ibadetin bozulması sonucunu doğurur.Kadınlar İçin Umre Rehberi: İhram, Adet Dönemi ve HazırlıkKadınlar umre için yanlarında mahrem (erkek refakatçi) bulundurmak zorunda değildir; tek başına veya grup içinde seyahat edebilirler. Kadınlar için ayrı bir ihram kıyafeti yoktur, tesettüre uygun günlük kıyafetleriyle ihrama girerler; eldiven ve yüz peçesi takmak yasaktır. Âdet hâlindeki kadın ihrama girebilir, sa’y dâhil diğer menasiki yapabilir, ancak temizleninceye kadar tavaf edemez. Umre sonunda kadınlar saç tıraşı olmaz; saç ucundan parmak ucu kadar kesmeleri yeterlidir.Umreden Sonra Ne Yapılır? Mekke’de Kalan Günler, Medine ve Eve DönüşUmre, sa’yden sonra tıraş olup ihramdan çıkmakla tamamlanır; bundan sonra ihram yasakları kalkar. Mekke’de kalan günlerde Din İşleri Yüksek Kurulu’na göre nafile tavaf yapmak, tekrar umre yapmaktan daha faziletlidir; yine de tekrar umre caizdir ve bunun için Ten’im gibi Hill bölgesinden ihrama girilir. Programın Medine ayağında beş vakit namazı Mescid-i Nebevî’de kılmaya özen gösterilir. Eve dönüşte ise umrenin kazandırdığı manevi hâli korumak asıl hedeftir.