Mekke Gezilecek Yerler: Hira, Sevr, Arafat, Mina ve Cennetü’l-Mualla

Son güncelleme:

Kısa cevap

Umre programında Mekke’de Mescid-i Haram dışında ziyaret edilen başlıca yerler şunlardır: ilk vahyin geldiği Hira Mağarası’nın bulunduğu Nur Dağı, hicret yolculuğunda sığınılan Sevr Dağı, hac menasikinin yapıldığı Arafat, Müzdelife ve Mina, Hz. Hatice’nin medfun olduğu Cennetü’l-Mualla, Cin Mescidi ve umre ihramına girilen Ten’im’deki Hz. Âişe Mescidi. Bu yerler tur programında genellikle yarım günlük bir otobüslü şehir turuyla gezilir. Dağlara tırmanmak ibadet değildir; umrenin bir parçası da sayılmaz.

Özet bilgiler

Program şekli
Otobüslü şehir turu, genellikle yarım gün
Hira (Nur Dağı)
Kâbe’ye yaklaşık 5 km, kuzeydoğuda
Sevr Dağı
Mescid-i Haram’a yaklaşık 4 km, güneydoğuda
Arafat
Mekke’nin yaklaşık 21 km doğusunda
Cennetü’l-Mualla
Harem’in yaklaşık 2 km kuzeyinde
Ten’im
Yollardan yaklaşık 7-8 km; Mekke’den umre ihramı yeri
Dağa tırmanmak
İbadet değildir; umrenin parçası sayılmaz
Ayet-i Kerîme
“Onda apaçık deliller, Makam-ı İbrahim vardır. Oraya kim girerse, güven içinde olur. Yolculuğuna gücü yetenlerin haccetmesi, Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır. Kim inkâr ederse (bu hakkı tanınmazsa), şüphesiz Allah bütün âlemlerden müstağnidir. (Kimseye muhtaç değildir, her şey ona muhtaçtır.)”
— Âl-i İmrân suresi, 97. ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı meali)

Ayet, Mekke’nin ve Kâbe’nin taşıdığı "apaçık delilleri" ve güven yurdu oluşunu hatırlatır. Şehirdeki ziyaret yerleri bu tarihin canlı tanıklarıdır.

Hadîs-i Şerîf
“Mescid-i Haram’da kılınan bir namaz, başka yerlerde kılınan yüz bin namazdan daha faziletlidir.”
— İbn Mâce, İkâmetü’s-salât 195 (nr. 1406)

Çevre ziyaretleri kıymetlidir; ancak Mekke programının merkezi Mescid-i Haram’dır. Şehir turunu Harem’deki vakti ve namaz vakitlerini kısmayacak şekilde planlayın.

Hira Dağı (Nur Dağı) ve Hira Mağarası

Hira Dağı, Mekke’nin kuzeydoğusunda, Kâbe’ye yaklaşık 5 km uzaklıktadır. Halk arasında Cebel-i Nur, yani Nur Dağı adıyla bilinir. Bu adın, vahiy nurunun dağdaki mağaraya inmesinden geldiği kabul edilir.

Peygamber Efendimiz, peygamberlikten önce belirli dönemlerde Hira Mağarası’nda inzivaya çekilir, tefekkür ederdi. İlk vahiy, Alak suresinin ilk ayetleriyle bu mağarada gelmiştir. Bu yönüyle Hira, Kur’an’ın inmeye başladığı yer olarak İslam tarihinin en anlamlı noktalarından biridir.

Mağara zirveye yakın bir noktadadır. Aslında üst üste yığılmış kaya blokları arasında kalan dar bir boşluktur; içinde ancak birkaç kişi durabilir. Dağın yamacı dik, kayalık ve basamaklıdır.

Tur programlarında Hira genellikle otobüsten, dağın eteğinden görülür ve kafile hocası ilk vahyin hikâyesini burada anlatır. Tırmanış kafile programına dahil değildir.

Sevr Dağı ve Sevr Mağarası

Sevr Dağı, Mescid-i Haram’ın güneydoğusunda, yaklaşık 4 km uzaklıktadır. Hicret yolculuğunda Peygamber Efendimiz ile Hz. Ebû Bekir, müşriklerin takibinden korunmak için bu dağdaki mağarada üç gün gizlenmiştir.

Sevr’in seçilmesinin sebebi, Medine yolunun tam tersi yönde olmasıydı. Takipçiler Peygamber Efendimiz’i Medine güzergâhında arayacaklarını düşünürken o, beklenmedik bir yöne gitmişti. Bu, hicretin tedbir ve tevekkülü birlikte içeren planının bir parçasıdır.

Kur’an-ı Kerim bu anı Tevbe suresinde anlatır. Mağara, zirveye yakın, büyük bir kayanın altında kalan küçük ve doğal bir boşluktur. Tırmanış Hira’dan daha uzun ve yorucudur.

Şehir turunda Sevr genellikle uzaktan, otobüs güzergâhından gösterilir.

Ayet-i Kerîme
“Hani onlar mağarada bulunuyorlardı. Hani o arkadaşına, "Üzülme, çünkü Allah bizimle beraber" diyordu.”
— Tevbe suresi, 40. ayet (Diyanet İşleri Başkanlığı meali, ayetin bir bölümü)

Ayette anılan mağara Sevr Mağarası, arkadaş ise Hz. Ebû Bekir’dir. Hicretin en zor anında bile teslimiyetin ve güvenin ifadesidir.

Arafat ve Rahmet Tepesi (Cebel-i Rahme)

Arafat, Mekke’nin yaklaşık 21 km doğusunda, dağlarla çevrili geniş bir ovadır. Haccın en önemli rüknü olan Arafat vakfesi, Zilhicce’nin dokuzuncu günü burada yapılır. Peygamber Efendimiz Veda Haccı’nda Arafat’ta bulunmuş ve Veda Hutbesi’ni bu bölgede irat etmiştir.

Arafat’ın kuzeyindeki granit kayalık tepe, Cebel-i Rahme (Rahmet Tepesi) adıyla bilinir. Halk arasında "Arafat Dağı" denmesi yaygındır; ancak vakfe yalnız bu tepede değil, Arafat sınırlarının her yerinde yapılabilir. Tepenin üzerinde beyaz bir sütun bulunur.

Umrede Arafat’ta herhangi bir ibadet yapılmaz; vakfe yalnız hacca mahsustur. Umre programındaki ziyaret, haccın yapıldığı mekânları görmek ve menasiki anlamak içindir. Kafile hocası genellikle Arafat’ta hac menasikini ve Veda Hutbesi’nin mesajlarını özetler.

Mina ve Müzdelife

Mina, Mekke ile Arafat arasında, Mescid-i Haram’a en yakın menasik alanıdır. Hac günlerinde hacılar burada konaklar ve şeytan taşlama (cemrelere taş atma) bu bölgede yapılır. Bölgedeki binlerce beyaz çadır sebebiyle "çadırlar şehri" olarak anılır.

Müzdelife, Mina ile Arafat arasındadır. Hacılar Arafat’tan dönüşte geceyi burada geçirir ve bayram sabahı vakfe yaparlar. Meş’ar-i Haram da bu bölgededir.

Umre sezonunda Mina ve Müzdelife boştur. Otobüs çadır alanları ve cemerât köprüsü yakınından geçer; kafile hocası haccın sıralamasını yerinde anlatır. Hacca daha sonra gitmeyi düşünen misafirler için bu kısa geçiş, menasiki zihinde canlandırmak açısından faydalıdır.

Cennetü’l-Mualla ve Hz. Hatice’nin kabri

Cennetü’l-Mualla, İslam öncesinden beri kullanılan Mekke mezarlığıdır. Harem’in yaklaşık 2 km kuzeyinde, Cin Mescidi’nin yakınındadır. Eski kaynaklarda Hacûn adıyla geçer.

Peygamber Efendimiz’in ilk eşi ve ilk Müslüman olan Hz. Hatice burada medfundur. Peygamber Efendimiz’in dedesi Abdülmuttalib ve amcası Ebû Tâlib’in de bu mezarlığa defnedildiği bilinmektedir.

Kabristan Mescid-i Haram’a yakın olduğu için bazı programlarda yürüyerek, bazılarında şehir turu sırasında ziyaret edilir. Ziyaret saatleri ve kadınların girişiyle ilgili uygulamalar zaman zaman değişebilir; güncel durumu kafile görevlinizden öğrenin.

Kabir ziyareti adabı

  • Kabristana girerken orada yatanlara selam verin; onlar için dua edin ve Kur’an okuyun.
  • Dua yalnız Allah’a yapılır. Kabirde yatandan bir şey istemek, medet ummak İslam’ın tevhid anlayışıyla bağdaşmaz.
  • Kabirlere dokunmak, yüz sürmek, etrafında dönmek, taş veya toprak almak doğru değildir.
  • Kabirlerin üzerine basmayın ve üzerine oturmayın; belirlenmiş yollardan yürüyün.
  • Sessiz ve vakur olun; yüksek sesle konuşmaktan ve gülüşmekten kaçının.
  • Görevlilerin uyarılarına uyun; bazı bölümlere giriş kapalı olabilir.
  • Kabir ziyaretinin asıl amacı ölümü ve ahireti hatırlamak, ibret almaktır.

Cin Mescidi

Cin Mescidi, Cennetü’l-Mualla’nın yakınında, Harem’in yaklaşık 2 km kuzeyindedir. Rivayete göre Peygamber Efendimiz bu mevkide cinlere Kur’an okumuş, mescit de bu hatıra sebebiyle bu adı almıştır.

Kur’an-ı Kerim’de cinlerin Kur’an’ı dinlediği Ahkâf ve Cin surelerinde anlatılır. Mescit, bu olayın hatırasını taşıdığı için şehir turunda kısa bir durak olarak yer alır. "Mescidü’l-Hares" (bekçiler mescidi) ve "Mescid-i Bey’a" adlarıyla da anılır.

Cin Mescidi’nde namaz kılmak isteyenler, ziyareti namaz vaktine denk getirebilir. Buranın özel bir ibadet yeri olduğuna dair bir hüküm yoktur; diğer mescitler gibi bir mesciddir.

Ten’im ve Hz. Âişe Mescidi

Ten’im, Medine yönünde Harem sınırını oluşturan bölgedir. Mescid-i Haram’a mevcut yollardan yaklaşık 7-8 km uzaklıktadır. Burada bulunan mescit, Hz. Âişe Mescidi (Mescid-i Âişe) olarak bilinir.

Peygamber Efendimiz, Veda Haccı’ndan sonra Hz. Âişe’ye umre için Ten’im’de ihrama girmesini söylemiştir. Mescidin adı bu hatıradan gelir.

Mekke’de bulunan kişi umre yapmak isterse Harem sınırının dışına, Hill bölgesine çıkıp orada ihrama girmelidir. Bu kural için Ten’im en çok kullanılan noktadır. Programında vakit olan misafirler ikinci bir umre için kafileyle veya taksiyle Ten’im’e gider, mescitte ihrama girip niyet eder ve Mescid-i Haram’a dönerek umresini yapar.

Mescitte abdest tesisleri bulunur. Erkekler ihram örtüsünü otelde giyip yalnız niyeti mescitte yapabilir. Ten’im ziyareti çoğu zaman şehir turuna da eklenir.

Hadîs-i Şerîf
“Umre, diğer umreye kadar (arada işlenen küçük günahlara) kefarettir. Mebrûr haccın karşılığı ise cennetten başkası değildir.”
— Buhârî, Umre 1; Müslim, Hac 437

Mekke’de kalış süresi uzun olan misafirler Ten’im’den ihrama girerek umreyi tekrarlayabilir. Tekrar sayısı değil, ibadetin özeni esastır.

Şehir turu nasıl planlanır?

Mekke çevre ziyaretleri tur programında genellikle tek bir yarım günlük otobüs turuyla yapılır. Güzergâh çoğunlukla Cennetü’l-Mualla, Cin Mescidi, Hira’nın eteği, Mina, Müzdelife, Arafat ve Cebel-i Rahme’yi kapsar; Sevr uzaktan gösterilir, Ten’im bazı programlarda eklenir.

Tur, sıcağın ve kalabalığın daha az olduğu sabah namazı sonrası saatlerde düzenlenir ve öğle namazına Harem’e dönülecek şekilde planlanır.

Her paket aynı ziyaret noktalarını içermez. Rezervasyon öncesinde şehir turunun programa dahil olup olmadığını ve hangi noktaları kapsadığını sorun. Taif ve Cidde için Taif gezilecek yerler ve Cidde gezilecek yerler rehberlerine bakabilirsiniz.

Programınızda Mekke ve Medine arasındaki yolculuk da yer alır. Bu yolculuk varsayılan olarak otobüsle yapılır; bazı turlarda Haremeyn Hızlı Treni kullanılır.

Pratik öneriler

  • Mekke yılın büyük bölümünde sıcaktır; şapka, güneş gözlüğü, güneş koruyucu ve su bulundurun.
  • Kaymayan, rahat ayakkabı giyin; Hira ve Sevr yamaçları kayalık ve tozludur.
  • Tırmanış düşünüyorsanız gün ağarırken veya akşamüstü çıkın, yanınızda el feneri bulundurun ve yalnız gitmeyin.
  • Otobüsün numarasını, park yerini ve kalkış saatini not edin.
  • Ziyaret noktalarındaki satıcılarla alışverişte fiyatı önceden netleştirin.
  • Fotoğraf çekerken diğer ziyaretçilerin mahremiyetine özen gösterin.
  • Şehir turunu ihramlıyken yapmak zorunda değilsiniz; umrenizi tamamladıktan sonraki günlere planlanır.

Sıkça sorulan sorular

Hira Mağarası’na çıkmak sevap mı?

Hayır, Hira’ya tırmanmak dinî bir ibadet değildir ve umrenin parçası sayılmaz. Tarihî bir mekânı görmek isteyenler kendi sorumluluklarında ve sağlık durumlarını gözeterek çıkabilir.

Hira’ya tırmanmak ne kadar zor?

Yamaç dik, kayalık ve basamaklıdır; çıkış süresi kondisyona göre değişir ve oldukça yorucudur. Kalp, tansiyon ve diz rahatsızlığı olanlara tavsiye edilmez; serin saatleri seçin ve yanınıza su alın.

Umrede Arafat’a gitmek gerekir mi?

Hayır. Arafat vakfesi yalnız hacca mahsustur. Umre programındaki Arafat ziyareti, haccın yapıldığı yeri görmek ve menasiki öğrenmek içindir.

Hz. Hatice’nin kabri nerede?

Mescid-i Haram’ın yaklaşık 2 km kuzeyindeki Cennetü’l-Mualla mezarlığındadır. Ziyaret saatleri değişebileceği için güncel bilgiyi kafile görevlinizden alın.

Mekke’de ikinci umre için nereden ihrama girilir?

Harem sınırının dışına, Hill bölgesine çıkılır. En çok kullanılan nokta Ten’im’deki Hz. Âişe Mescidi’dir; burada ihrama girip niyet edilir ve Mescid-i Haram’a dönülerek umre yapılır.

Mekke şehir turu her pakete dahil mi?

Hayır, paketlere göre değişir. Rezervasyon öncesi şehir turunun dahil olup olmadığını ve hangi noktaları kapsadığını teyit edin.

Cebel-i Rahme’deki sütuna dokunmanın bir fazileti var mı?

Hayır. Sütuna dokunmak, taşlara isim yazmak veya tepeye çıkmak dinî bir anlam taşımaz. Hac günlerinde vakfe Arafat sınırlarının her yerinde yapılabilir.

Sevr Mağarası’nı neden ziyaret ederiz?

Hicret yolculuğunda Peygamber Efendimiz ile Hz. Ebû Bekir’in üç gün gizlendiği yerdir ve Tevbe suresinin 40. ayetinde anlatılır. Şehir turunda genellikle uzaktan gösterilir.

Kaynaklar

İlgili turlar

Programları ve fiyatları inceleyin

Kalkış tarihlerine ve oda tipine göre güncel fiyatlar tur sayfalarında yer alır.

İlgili rehberler

Kâbe Nerede? Mescid-i Haram ve Kâbe’nin BölümleriKâbe, Mekke’deki Mescid-i Haram’ın ortasında yer alan ve Müslümanların kıblesi olan yapıdır. Çevresinde tavaf edilir. Belli başlı bölümleri şunlardır: doğu köşesindeki Hacerü’l-Esved (tavafın başlangıç noktası), Hz. İbrahim’in ayak izinin bulunduğu Makam-ı İbrahim, kuzey tarafındaki yarım daire duvarla çevrili Hatîm (Hicr-i İsmail), Hacerü’l-Esved ile kapı arasındaki Multezem ve güney köşesindeki Rükn-i Yemânî. Zemzem kuyusu da Mescid-i Haram içindedir.Medine Ziyaret Yerleri: Kuba, Uhud, Cennetü’l-Baki ve KıbleteynMedine’de Mescid-i Nebevi dışında en çok ziyaret edilen yerler şunlardır: İslam’ın ilk mescidi olan Kuba Mescidi, Uhud Savaşı’nın geçtiği ve Hz. Hamza ile şehitlerin medfun olduğu Uhud Şehitliği, Mescid-i Nebevi’nin yanındaki Cennetü’l-Baki kabristanı, kıblenin Kudüs’ten Kâbe’ye çevrildiği Kıbleteyn Mescidi ve Hendek Savaşı bölgesindeki Yedi Mescitler. Bu ziyaretler için randevu gerekmez ve genellikle tur programına dahildir.Umre Nasıl Yapılır? Sırasıyla İhram, Tavaf, Sa’y ve TıraşUmre dört aşamada yapılır: mikatta ihrama girmek, Kâbe’yi yedi şavt tavaf etmek, Safa ile Merve arasında yedi şavt sa’y etmek ve tıraş olup ihramdan çıkmak. Umrenin farzı ikidir: ihram (şart) ve tavaf (rükün). Sa’y ile tıraş ise vaciptir. Bu sıraya uyulması gerekir; umre belirli bir zamana bağlı olmaksızın yılın her günü yapılabilir.Umre Kaç Gün Sürer? Program Süreleri ve Hangisini SeçmeliUmre ibadetinin kendisi — ihram, tavaf, sa’y ve tıraş — birkaç saat içinde tamamlanır. Program süresini belirleyen şey ibadet değil, Mekke ve Medine’de geçirilen gün sayısıdır. Yaygın paket süreleri 8, 10 ve 14 gündür. Bu sürelerden gidiş–dönüş uçuşu ve şehirler arası geçiş düşüldüğünde kutsal topraklarda geçen etkin süre kısalır; ilk kez gidenler için 14 günlük programlar daha rahat bir tempo sunar.Mescid-i Aksa: Harem-i Şerif, Kubbetü’s-Sahra ve Kıble MescidiMescid-i Aksa, Kudüs’ün eski şehrinde surlarla çevrili Harem-i Şerif alanının tamamıdır; bu alanın içinde altın kubbeli Kubbetü’s-Sahra ve güneydeki kurşuni kubbeli Kıble Mescidi bulunur. Altın kubbeli yapı Kubbetü’s-Sahra’dır; cemaatle namazın kılındığı ana mescit ise Kıble Mescidi’dir. Mescid-i Aksa, Müslümanların ilk kıblesi ve İsra yolculuğunun varış noktasıdır. Türkiye’den genellikle Kudüs turu veya Kudüs bağlantılı umre programıyla ziyaret edilir.